Rabarber kennen we vooral als sierlijke tuinplant en als ingrediënt in de keuken. Maar wist je dat rabarber geen enkelvoudige plantensoort is? De naam rabarber wordt gebruikt voor een hele groep planten uit het geslacht Rheum. Sommige soorten worden gegeten, andere zijn vooral bekend als sier- of geneeskrachtige plant.
In dit blog bekijken we vier rabarbersoorten die in Nederland bekend zijn: Rheum officinale, Rheum palmatum, Rheum rhabarbarum en Rheum rhaponticum.
Rabarber (Rheum) behoort tot de duizendknoopfamilie (Polygonaceae). In deze familie zitten ook de duizendknopen (Fallopia), perzikkruiden (Persicaria) en zuringen (Rumex).
De naam duizendknoop verwijst naar de verdikkingen in de stengels. Deze worden knopen genoemd. Duizend zijn het er overigens bij lange na niet!
Binnen deze familie staan de bladeren bijna altijd verspreid langs de stengel. De meeste vertegenwoordigers van de Polygonaceae zijn kruidachtige planten.
Er bestaan meer dan vijftig soorten rabarber en de plant wordt al duizenden jaren voor diverse toepassingen gebruikt. Aanvankelijk vooral vanwege de geneeskrachtige eigenschappen, later ook als voedselplant.
Daarbij is enige voorzichtigheid belangrijk. De bladeren van rabarber zijn niet eetbaar. Ze bevatten onder andere oxaalzuur en kunnen schadelijk zijn wanneer ze worden gegeten. Bovendien zijn niet alle rabarbersoorten geschikt om te eten.
De bladeren van rabarber zijn meestal groot en hartvormig met een gegolfde rand. Sommige soorten krijgen bladeren met een diameter van 30 tot 50 centimeter, en een volwassen plant draagt veel bladeren tegelijk.
Rabarber groeit in pollen. De bladstelen komen rechtstreeks uit de korte, dikke wortelstok en kunnen groen, rood of een kleur daartussenin zijn. Ook de bloemen verschillen per soort. De pluimvormige bloeiwijzen kunnen bijvoorbeeld wit, groenachtig of roze zijn.
Alle rabarbersoorten zijn vaste planten. In een gematigd klimaat zoals dat van Nederland sterft het bovengrondse deel in de winter af. De wortelstok blijft echter in leven en loopt het volgende voorjaar opnieuw uit.
Verschillende rabarbersoorten zijn bovendien van oudsher bekend om hun geneeskrachtige toepassingen. Vooral Rheum officinale en Rheum palmatum hebben hierin een lange geschiedenis.
In dit blog bespreken we vier soorten:
Deze vier soorten zijn gekozen omdat ze van oudsher worden gebruikt als geneeskrachtige plant, voedselplant of sierplant.
Rheum officinale wordt ook wel Chinese rabarber genoemd. De soortnaam officinale geeft al een aanwijzing over de geschiedenis van deze plant: ze werd van oudsher gebruikt als geneeskrachtige plant.
Tegenwoordig komen we Chinese rabarber ook tegen als sierplant.
De bladeren lijken op die van groot hoefblad (Petasites hybridus). De bladstelen zijn rood.
Let op: deze soort is niet geschikt om te eten.
Rheum palmatum wordt ook wel Turkse rabarber genoemd. Deze soort valt vooral op door haar indrukwekkende bladeren. Die kunnen tot ongeveer 75 centimeter lang worden en zijn daarmee een stuk groter dan de bladeren van tuinrabarber.
Ook de plant zelf kan flink uitgroeien: tot ongeveer anderhalve meter breed en tot drie meter hoog.
Het blad kan groenpaars tot felrood kleuren en heeft een handvormige structuur. De diepe insnijdingen doen denken aan de vijf vingers van een hand en lijken daardoor ook wel op het blad van een esdoorn (Acer).
De bloemen verschijnen in het voorjaar en kunnen tot halverwege de zomer te zien zijn. Ze kunnen geel of rood van kleur zijn.
Rheum palmatum wordt veel als sierplant aangeplant en kent daarnaast een lange geschiedenis als geneeskrachtige plant. De soort is niet geschikt om te eten.
Turkse rabarber staat graag op een vochtige, voedzame bodem. De plant groeit in de zon of halfschaduw, maar doet het niet goed op een volledig beschaduwde plek.
Dit is de rabarber die de meeste mensen kennen uit de moestuin. Rheum rhabarbarum wordt ook wel tuinrabarber genoemd.
De eetbare bladstelen kunnen groen tot rood zijn en worden ruim een halve meter lang. De plant zelf kan ongeveer een meter breed en tot twee meter hoog worden.
Dat komt vooral door de grote, donkergroene bladeren. Deze kunnen een diameter van ruim een halve meter bereiken.
Tuinrabarber bloeit meestal in mei en juni. De bloemen zijn groenachtig wit tot rood en staan in grote pluimen.
De plant groeit graag op een vochtige, voedzame bodem en voelt zich prettig in de zon of halfschaduw. Volledige schaduw is minder geschikt.
In Nederland is tuinrabarber winterhard. In de winter sterft het bovengrondse deel af, maar de wortelstok blijft leven. In het voorjaar loopt de plant opnieuw uit.
Wie rabarber in de tuin heeft, weet dat de plant ieder voorjaar weer flink kan uitlopen. De stengels worden gebruikt in onder andere compote, taart en jam.
Belangrijk: eet alleen de bladstelen en nooit de bladeren.
Rabarber is van nature behoorlijk zuur door onder andere het oxaalzuur. Vroeger werd daarom bij het koken van rabarber weleens een stukje krijt toegevoegd. Het calciumcarbonaat in het krijt reageert met het oxaalzuur en kan de zure smaak milder maken. Tegenwoordig is dat bij een normaal voedingspatroon meestal niet nodig, maar het wel leuk om te weten.
Benieuwd naar krijt voor deze en andere traditionele toepassingen? Kom gerust eens langs in onze winkel. We vertellen je er graag meer over.
Rheum rhaponticum wordt ook wel valse rabarber of Siberische rabarber genoemd. De naam ‘valse rabarber’ kan wat verwarrend zijn: het is namelijk wel degelijk een echte rabarbersoort.
De bladeren kunnen tot ongeveer een halve meter lang worden en zijn driehoekig tot hartvormig. De bladstelen kunnen groen, roze of rood zijn. De plant wordt ongeveer een meter hoog.
Rheum rhaponticum is een tweeslachtige plant. De bestuiving vindt plaats door de wind. Dat is anders dan bij veel andere voedselgewassen, waarbij insecten een belangrijke rol spelen.
De plant is bovendien interessant voor verschillende vlinders: de rupsen van enkele soorten eten van het blad.
Voor mensen geldt echter hetzelfde als bij andere rabarbersoorten: de bladeren zijn niet eetbaar. De bladstelen van Rheum rhaponticum zijn daarentegen wel eetbaar.
Valse rabarber kan op verschillende grondsoorten groeien, waaronder zand, leem en klei. Ook kalkrijke grond vormt geen probleem. Een vochtige, maar goed doorlatende bodem heeft de voorkeur.
De plant groeit in de zon en halfschaduw en is in Nederland winterhard. Vanaf de 18e eeuw wordt Rheum rhaponticum in Europa gekweekt.
Hoewel de verschillende rabarbersoorten veel met elkaar gemeen hebben, zijn ze niet allemaal voor hetzelfde doel geschikt. Sommige soorten worden vooral als sierplant gebruikt, andere hebben een lange geschiedenis als geneeskrachtige plant en weer andere leveren eetbare bladstelen.
Eén ding is belangrijk om te onthouden: de bladeren van rabarber zijn niet geschikt om te eten. Dat geldt ook voor de soorten waarvan de bladstelen wel eetbaar zijn.
Rabarber is daarmee een mooi voorbeeld van hoe één plantengeslacht verschillende kanten kan hebben: van sierplant tot voedselplant en van historische geneeskrachtige toepassing tot een interessant stukje culinaire geschiedenis.
Wil je meer lezen over natuurlijke gezondheid, nieuwtjes uit de winkel en waardevolle tips en aanbiedingen?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
"*" geeft vereiste velden aan
Zij maken de beste natuurgeneeskundige middelen voor je geliefde dier. Oerkracht uit de natuur voor grote en kleine huisdieren.