Wat zijn typische histamine-intolerantie gerelateerde klachten?
Om te beginnen zijn er 4 hoofdtypen histaminereceptoren die elk hun eigen functie en klachtenpatroon hebben.
Histamine is een belangrijke lichaamseigen stof (een neurotransmitter en ontstekingsmediator) die een cruciale rol speelt bij allergische reacties, de maagzuurproductie en het slaap-waakritme. Het functioneert als een sleutel die past op verschillende sloten in je lichaam: de H1-, H2-, H3- en H4-receptoren. Er zijn ook allerlei soorten medicijnen op de markt die op deze receptoren werken. We geven wat voorbeelden.
H1-receptoren
Dit is een van de bekendste die verantwoordelijk is voor allergische reacties. Vele van ons kennen de klachten wel door hooikoorts, stofallergie of bijvoorbeeld een kattenallergie: een jeukende huid, niezen, hoesten, rode vlekken, benauwdheidsklachten en opgezette ogen, maar minder bekend en zeker ook mogelijk: een verhoogde hartslag en hartkloppingen.
Wat gebeurt er bij activering van deze receptor: Bij een allergische reactie komt er veel histamine vrij. Dit zorgt voor verwijding van bloedvaten, samentrekking van de luchtwegen (benauwdheid/astma), netelroos, jeuk en zwelling (oedeem). In de hersenen zorgt het voor alertheid. Je kunt ook overgevoelig zijn voor parfum en rook.
Medicatie die als H1-blokkers werken: Antihistaminica zoals cetirizine, loratadine of clemastine. Ze blokkeren de receptor waardoor allergische symptomen of jeuk afnemen.
H2-receptoren
Deze zijn belangrijk voor de hartspier, de bloedvaten en de aanmaak van maagzuur. Als deze receptoren overactief zijn kun je klachten krijgen als brandend maagzuur, oprispingen of maag- en darmklachten, een opgeblazen gevoel en voedselintoleranties.
Medicatie: H2-blokkers zoals famotidine of cimetidine. Deze worden gebruikt als maagzuurremmers bij maagzweren of refluxklachten.
H3-receptoren
Deze receptoren bevinden zich hoofdzakelijk in de hersenen en het centrale en perifere zenuwstelsel. Ze werken als een feedbackregelaaar en zijn van invloed op hoe alert je bent, je slaapritme, het verwerken van prikkels en je stemming. Als je overactieve H3-receptoren hebt, kun je klachten krijgen als slapeloosheid, overprikkeling, migraine en onrust.
Wat gebeurt er bij activering: De H3-receptor vertelt het lichaam hoeveel histamine er moet worden aangemaakt en vrijgegeven. Als er genoeg histamine is, remt deze receptor de verdere afgifte. Door deze remming fungeert de receptor als een “grenscontrole”: hij voorkomt hiermee dat je zenuwstelsel overactief raakt en bevordert zo je slaap-waakritme.
H4-receptoren
Speler van het immuunsysteem en ontstekingsreacties. Deze bevinden zich in immuuncellen en zijn betrokken bij ontstekingsreacties van bijvoorbeeld je huid. Klachten als jeuk, eczeem, netelroos of auto-immuunreacties kunnen hiermee te maken hebben.
Wat gebeurt er bij activering: H4-receptoren spelen een rol bij het aantrekken van ontstekingscellen naar de plaats van een infectie of allergie. Ze zijn ook betrokken bij het ontstaan van chronische ontstekingen en kunnen jeuk versterken.
Medicatie: H4-remmers zijn volop in ontwikkeling en worden in de toekomst mogelijk ingezet bij ontstekingsziekten en auto-immuunziekten (zoals eczeem of astma).
Naast histamine-intolerantie bestaat er trouwens ook nog een andere aandoening: MCAS.
Belangrijkste verschillen en overeenkomsten histamine-intolerantie en MCAS
- Mestcelactivatiesyndroom (MCAS): Hierbij zijn de mestcellen (een type immuuncel) chronisch overactief. Ze geven niet alleen te veel histamine af, maar ook andere ontstekingsstoffen (mediatoren) zoals prostaglandines, leukotriënen en tryptase.
- Histamine-intolerantie: Dit is een situatie waarin het lichaam te veel histamine ophoopt. Dit kan komen doordat je te veel histamine binnenkrijgt via je voeding, of doordat je lichaam (bijvoorbeeld in de darmen) niet genoeg van het enzym DAO aanmaakt om histamine tijdig af te breken.
Bij histamine-intolerantie ligt het probleem meestal in de darmen of de verwerking van voeding.
Bij MCAS is het immuunsysteem (de mestcellen zelf) ontregeld en overgevoelig voor allerlei verschillende triggers (zoals stress, temperatuur, inspanning, geuren en voeding).
Histaminestapeling
Histaminestapeling (histamine-intolerantie) ontstaat wanneer je lichaam meer histamine binnenkrijgt of aanmaakt dan het kan afbreken. Zie het als een emmer: als er meer water inkomt (aanvoer) dan eruit kan (afbraak), loopt de emmer over en ontstaan er klachten die lijken op een allergie.
Hoe histamine stapelt in je lichaam
- De aanvoer: Histamine komt via je voeding je lichaam binnen en wordt daarnaast door je eigen immuunsysteem (mestcellen) aangemaakt.
- De afbraak: Om te voorkomen dat de concentratie te hoog wordt, gebruikt je lichaam enzymen om histamine af te breken:
- Het enzym DAO (diamine-oxidase) breekt voornamelijk histamine af in de darmen.
- Het enzym HNMT (histamine-N-methyltransferase) breekt histamine af binnen je cellen en weefsels.
- De stapeling: Als deze enzymen niet goed werken, onvoldoende aanwezig zijn, of de hoeveelheid histamine simpelweg te groot is, hoopt de histamine zich op in je bloedbaan en weefsels. Zodra een bepaalde drempelwaarde wordt overschreden, krijg je klachten.
Oorzaken van histaminestapeling
De stapeling van histamine kan verschillende onderliggende oorzaken hebben:
- Tekort of verminderde werking van het DAO-enzym.
- Erfelijke aanleg: Sommige mensen maken van nature minder of minder actief DAO aan.
- Darmslijmvliesproblemen: Omdat het DAO-enzym in de darmen wordt gemaakt, kunnen darmziekten (zoals de ziekte van Crohn of coeliakie), ontstekingen of een lekkende darm de aanmaak verstoren.
Histamine en voeding
Histamine maak je dus zelf continu aan, maar je eet ook veel histaminerijke producten. Als je geen last hebt van histamine-intolerantie merk je hier weinig van. De klachten ontstaan dus bij problemen met de afbraak van histamine door bijvoorbeeld darmslijmvliesproblemen, stress, tekorten aan bepaalde voedingsstoffen en hormonale problemen.
Vitamine B6: Essentieel voor de opbouw en activering van het DAO-enzym.
Koper: Een cruciaal mineraal dat de basis vormt van het DAO-enzym.
Vitamine C: Werkt als natuurlijke histamine-remmer en helpt DAO efficiënter te functioneren.
Zink: Ondersteunt de werking van DAO en helpt tevens te voorkomen dat je lichaam zelf te veel histamine afgeeft.
Voeding
- Bevat veel histamine
- Stimuleert mestcellen om histamine vrij te laten
- Remt het DAO-enzym dat histamine moet afbreken
Persoonlijke ervaring
Mijn dochter had na een periode van veel stress en langdurig gebruik van histamineremmers (door allergie) en pijnstillers zoals NSAID’S vreemde uiteenlopende klachten: opgezette buik van allerlei eten, misselijkheid, slecht slapen, hartkloppingen, acne op haar rug, onrustgevoelens, niezen, allergieklachten, tranende ogen, voedselintoleranties (die via een voedingstest duidelijk werden). Ze kampte al langer met deze klachten. Histamine-intolerantie bleek bij haar de sleutel te zijn in haar klachtenpatroon. Het verminderen van deze klachten vroeg om een brede aanpak. Alle histaminetriggers uit haar voeding halen (en dat zijn er behoorlijk veel), actief letten op ontspanning, strak slaapritme, mediteren.
Ik ben gewend om diverse diëten uit te proberen, dus ik kon redelijk makkelijk schakelen met haar dieet, maar met een gezin van 4 personen, is het wel een uitdaging om het iedereen naar de zin te maken. Maar het helpt! Het duurde wel een paar weken voor haar klachten begonnen af te nemen, maar het werd een stuk beter en dus ook de moeite waard om mee door te gaan.
Welke voeding kan een probleem zijn?
Voeding valt in 3 groepen in te delen bij histamine-intolerantie
1. Histaminerijke producten
Dit zijn producten die dus van zichzelf veel histamine bevatten.
- Gefermenteerde producten als zuurkool, kefir, kimchi, miso,
- Ingeblikte vis
- Histaminerijke groente zoals tomaat, spinazie, aubergine, champignons, avocado, banaan, citrusvruchten.
- Gedroogd fruit
- Bewerkte vleeswaar
- Sojasaus en ketjap
- Gistrijke producten zoals brood, bouillonblokjes, biergist
- Restjes eten die je een dag bewaard.
2. Histamine-vrijmakers
Dit is dus voeding die in je lichaam mestcellen stimuleert om histamine vrij te maken.
- Wederom citrusfruit, kiwi, ananas, aardbeien
- Groente: tomaten, spinazie, rode biet
- Sommige noten zoals walnoten en cashews.
- Pure chocola (helaas)
- Eieren
- Schaal- en schelpdieren
- Varkensvlees
- Bewerkte voeding met veel E-nummers
- Bepaalde kruiden zoals kaneel, peper, vanille
3. DAO-remmers
Deze voeding remt dus het enzym dat eigenlijk histamine moet afbreken
- Alcohol
- Zwarte en groene thee
- Koffie
- Energiedrank
- Medicatie: antibiotica, ibuprofen, antidepressiva
De clou is dat de klachten kunnen ontstaan als je over een bepaalde drempel heengaat en je lichaam dus een overload krijgt aan histamine. Ik merk sinds het beter gaat dat we langzaam soms wel weer bepaalde voeding kunnen verwerken en er dan geen klachten ontstaan. Het kan dus een tijdelijke, voorbijgaande situatie zijn, gelukkig!
De basis van een histamine-arm dieet bestaat uit deze voedingsmiddelen
- Vlees en gevogelte: Verse, onbewerkte kip, kalkoen en mager rundvlees (het liefst direct bereid of ingevroren na aankoop).
- Tofu, maar geen tempé.
- Bonen/peulvruchten
- Vis: Alleen zeer verse vis, of vis die direct na de vangst is ingevroren.
- Praktisch alle groente: Vooral koolsoorten zoals broccoli, bloemkool, maar ook wortels, courgette, komkommer, sla, paprika en asperges. Groente is rijk aan antioxidanten zoals quercetine zoals ui en knoflook en vitamine C.
- Kiemen
- Fruit: Appels, peren, bessen, bramen, perziken en meloen.
- Granen: Rijst, quinoa, risotto, havermout en de meeste glutenvrije granen. Zuurdesembrood is gefermenteerd en gaat soms niet zo goed.
- Zuivelvervangers: Kokosmelk, havermelk, sojamelk of rijstmelk.
- Jonge zuivel: Jonge kaas, mozzarella, ricotta, cottage cheese
- Dranken: Water en kruidenthee zoals rooibos, kamille of brandnetelthee.
Het is best een overweldigende puzzel om hiermee aan de slag te gaan en ook om leuke recepten te vinden om mee te koken. Houd het simpel is de sleutel, kook eenvoudige recepten met niet te veel ingrediënten. Maak makkelijke smoothies, havermout of yoghurt als ontbijt, maak voor de lunch een salade of een soep, bereid voor het avondeten risotto, rijst, of aardappelen met groente en vlees of verse vis of tofu en/of bonen.
Onthoud dat er 3 manieren zijn waarop je lichaam omgaat met histamine-intolerantie en dat je eten vooral vers moet zijn. Eet gevarieerd. Drink geen alcohol, groene of zwarte thee, maar kruidenthee. Let ook op met medicatiegebruik, want dit heeft dus ook invloed.
Wil je meer begeleiding bij dit proces? We bieden ook natuurgeneeskundig consulten aan om je verder te helpen met voeding en de juiste suppletie. We helpen je graag! Het wordt aangeraden om het dieet 3 maanden uit te proberen en dan langzaam weer dingen te introduceren. Let goed op dat je voldoende voedingsstoffen binnen blijft krijgen.
