Lichen Planus en Lichen Sclerosus: wat kan je eraan doen?

Wat hebben Lichen Planus en Lichen Sclerosus gemeen?

Lichen Planus (LP) en Lichen Sclerosus (LS) zijn chronische ontstekingsaandoeningen die vooral voorkomen in het genitale gebied. Omdat beide aandoeningen klachten kunnen geven zoals jeuk, pijn, branderigheid en veranderingen van de vulva of penis, worden ze regelmatig met elkaar verward. Toch zijn er duidelijke verschillen in oorzaak, uiterlijk, klachtenpatroon en verloop.

Wat is Lichen Sclerosus?

Lichen Sclerosus (LS) betekent letterlijk ‘verharde plekken’. Het is een chronische ontstekingsziekte van de huid van de geslachtsdelen die vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen.

De aandoening zie je ook vóór de puberteit en tussen het 50e en 60e levensjaar, rond de menopauze. We weten niet exact wat de oorzaak is, wel dat het wordt geschaard onder het kopje auto-immuniteit. Naast de ontregeling van het immuunsysteem spelen genetische- en hormonale factoren (die voorkomen bij prepubers en vrouwen in de overgang) een rol.

LS komt vaker voor bij mensen met andere auto-immuunziekten zoals: diabetes mellitus, vitiligo, systemische lupus erythematodes (SLE), sclerodermie, schildklieraandoeningen zoals Hashimoto.

Hoe ziet Lichen Sclerosus eruit?

• witte, porseleinachtige plekken
• een dunne, kwetsbare huid
• littekenvorming
• verharding van het bindweefsel
• kloofjes in de huid
• intense jeuk.

Bij vrouwen kan de vulva geleidelijk veranderen doordat de kleine schaamlippen verschrompelen en de clitoris bedekt raakt. Bij mannen kan vernauwing van de voorhuid ontstaan.

Wat is Lichen Planus?

Lichen Planus (LP) is een ontstekingsziekte waarbij zowel de huid als de slijmvliezen kunnen worden aangetast. Vooral de slijmvliezen van de mond en het genitale gebied zijn vaak betrokken. Daarnaast kan LP voorkomen op de huid, de hoofdhuid, de nagels en zelfs in de slokdarm, blaas, neus, anus en ogen.

Koebner-fenomeen

Is een typisch kenmerk van LP. Op plaatsen waar de huid beschadigd raakt, bijvoorbeeld door een kras, kan een nieuwe LP-plek ontstaan. Waarschijnlijk is hier sprake van een overdreven reactie van het afweersysteem waarbij het ten onrechte gezonde huid- en slijmvliescellen aanvalt. Ongeveer 1% van de bevolking heeft ooit te maken met Lichen Planus. Bij de een verdwijnen de klachten soms vanzelf, bij de ander ontwikkelt zich een chronische vorm. Belangrijk om te weten is dat Lichen Planus niet besmettelijk is.

Genitale Lichen Planus

Kan voorkomen op de vulva, in de vagina, op de penis en rondom de anus. Ze komen in 2 gradaties voor:

• Klassieke genitale Lichen Planus: de klachten kunnen variëren van lichte irritatie en een branderig gevoel tot hevige pijn of jeuk. Veel mensen ervaren vooral klachten tijdens het plassen, zwemmen of seksueel contact. Bij vrouwen kunnen de binnenste schaamlippen geleidelijk kleiner worden of zelfs verdwijnen. LP rond de anus is vooral zeer pijnlijk.
• Erosieve genitale Lichen Planus kenmerkt zich door: felrode, pijnlijke plekken op de vulva, vagina of penis. De pijn wordt meestal erger tijdens het plassen of vrijen. Aan de binnenzijde van de kleine schaamlippen of bij de ingang van de vagina ontstaat vaak een glanzend rood gebied waar de meeste klachten worden gevoeld. Ook deze vorm kan leiden tot blijvende veranderingen van de anatomie van de schaamlippen, clitoris en kunnen er verklevingen in de vagina ontstaan. Bij mannen kunnen vergelijkbare veranderingen optreden aan de penis.

Overzicht kenmerken Lichen Planus vs Lichen Sclerosus

De rol van het immuunsysteem

Steeds meer onderzoek laat zien dat zowel LP als LS samenhangen met ontregeling van het immuunsysteem. Bij Lichen Sclerosus zijn verhoogde concentraties gevonden van ontstekingsbevorderende cytokinen.

Cytokinen zijn kleine eiwitten die fungeren als chemische boodschappers in het menselijk lichaam. Ze zijn cruciaal voor de communicatie tussen cellen en spelen een hoofdrol bij het aansturen van het immuunsysteem, ontstekingsreacties en celgroei.

Ik som de verschillende cytokinen even droog op en dan oogt het als een vloek: TNF-α, IL-1α, IL-1β, IL-6, IL-17  en IFN-γ. Deze boodschapperstoffen stimuleren ontstekingsreacties en zijn betrokken bij jeuk, pijn, huidbeschadiging en littekenvorming.

Ook bij Lichen Planus speelt onder andere IL-17 een belangrijke rol. Deze interleukine 17 (= type cytokine) is vaak betrokken bij verschillende auto-immuunaandoeningen. Zo zie je bij chronische ontstoken huidziekten zoals psoriasis ook een verhoogde activiteit. Onderzoekers zien steeds meer overeenkomsten tussen auto-immuunaandoeningen op dit immunologisch (cytokinen) niveau.

Beïnvloeden van de werking van cytokinen

Er zijn diverse natuurlijks stoffen die een remmende werking kunnen hebben op de ontstekingsbevorderende cytokinen:

• Voeding met resveratrol.
  Dit is een krachtige antioxidant die van nature voorkomt in de schil van rode druiven, blauwe bessen, bramen, peulvruchten, noten en zaden, pinda’s en pure cacao. De stof wordt door planten geproduceerd als afweer tegen schimmels en uv-straling. De concentraties in je dagelijkse voeding relatief klein.
• Voeding met quercetine.
  Een krachtige antioxidant, een flavonoïde, die van nature in veel plantaardige voeding voorkomt. De stof zit vooral in de schil van fruit, bladeren en bloemknoppen. Van kappertjes tot rode uien, broccoli, alle koolsoorten. Vruchten als appels, citrusvruchten (beide met name de schil), bosbessen, frambozen, cranberry, blauwe druiven en kersen. Dille, peterselie, salie, lavas. Maar ook boekweit, pure cacao en groene thee.

Vanwege het warenwetbesluit mogen we in dit artikel geen supplementen benoemen. Medische claims zijn verboden: het is strikt verboden om te beweren dat een supplement een ziekte of aandoening voorkomt, behandelt of geneest.

De rol van de darmen

Een gezonde darmflora kan bijdragen aan een betere regulatie van ontstekingsprocessen. Er is een sterke relatie tussen het slijmvlies-immuunsysteem van de darmen en de huid en andere slijmvliezen. Sommige therapeuten kiezen daarom voor aanvullend onderzoek naar voedselintoleranties, darmflora en darmdoorlaatbaarheid als onderdeel van een bredere kijk naar de immuniteit.

Belangrijk is wel dat deze benaderingen aanvullend zijn en niet de reguliere medische behandeling vervangen.

Voeding als ondersteuning

Een gezonde leefstijl kan een bijdragen leveren aan minder ontstekingsactiviteit. Vaarwel zeggen tegen ultra bewerkte voeding en geraffineerde suikers naar onbewerkt, divers, vers, eerlijk en volwaardig, liefst zo veel mogelijk biologische voeding.

Je kunt baat hebben bij een voedingspatroon rijk aan groenten, fruit, peulvruchten, volwaardige granen, vette vis, ei, olijfolie, noten en zaden.

Histaminegevoeligheid kan een rol spelen bij ontstekingen. De huid kan dan reactief zijn. Zodra er voeding wordt gegeten met histaminevrijmakers of histaminerijke producten kan er een reactie ontstaan.

Ondersteuning van de huidbarrière

Een gezonde huidbarrière is essentieel bij zowel LP als LS. Goede resultaten zien wij als de voorgeschreven zalf (bijvoorbeeld dermovatecrème (corticosteroïdecrème)) wordt afgewisseld met natuurlijke vetten en oliën zoals:

• Avocado-olie
• Kokosolie (bio)
• Amandelolie
• Castorolie
• Pure vitamine-E-olie (kan ondersteuning bieden bij littekenweefsel)

Het verbeteren van de doorbloeding door de huid zacht te masseren met de olie kan bij Lichen Sclerose een positieve invloed hebben.

• Vaseline kan de huid niet voeden, maar kan bescherming bieden vóór het plassen of zwemmen. Wil je een natuurlijk alternatief voor vaseline? Neem dan contact met ons op of kom langs in onze winkel.

Kleding en hygiëne

• Gebruik geen zeep in het genitale gebied.
• Was uitsluitend met lauw water.
• Draag loszittend katoenen ondergoed.
• Vermijd strakke kleding die wrijving veroorzaakt.
• Dep de huid voorzichtig droog na het wassen.

Conclusie

Hoewel Lichen Planus en Lichen Sclerosus veel overeenkomsten hebben, zijn het twee verschillende aandoeningen. Lichen Planus kenmerkt zich vooral door rode ontstekingsplekken, slijmvliesbetrokkenheid en vaak ook afwijkingen in de mond. Lichen Sclerosus veroorzaakt juist witte, kwetsbare huid met littekenvorming en intense jeuk.

Beide aandoeningen vragen om een deskundige begeleiding en langdurige behandeling. Naast reguliere medische therapie kunnen een goede huidverzorging, aandacht voor voeding en ondersteuning van de darm- en immuungezondheid bijdragen aan een betere kwaliteit van leven en mogelijk minder klachten op de lange termijn.