Zaagpalm – Serenoa repens

Familie

Zaagpalm is een palmboom uit de Aracaceae of palmenfamilie. Deze familie uit de tropen en subtropen, van ruim 2500 soorten, bestaat uit houtige bomen, struiken en klimplanten. Zoals wel vaker voorkomt met dergelijk grote plantenfamilies, is de variatie binnen de familie groot, waarvoor voor veel kenmerken geldt dat er uitzonderingen zijn.

Zo bestaat de kelk/bloemkroon bestaat meestal uit 3 kelk- en kroonbladeren. Een deel van de planten uit deze familie is eenslachtig, een ander deel is tweeslachtig. De vrucht van een palm is een bes of steenvrucht. Sommige palmen zijn (gedeeltelijk) stekelig, om zich tegen vraat door dieren te beschermen. De bladeren van deze familie zijn meestal samengesteld. Samengesteld wil zeggen dat wat meer bladeren lijken er vaak maar één is. Om dat te begrijpen noem ik vaak het voorbeeld van de gewone es (andere plantenfamilie en komt veel voor in Nederland): als die de bladeren laat vallen, lijkt het net alsof er takjes naar beneden vallen. In werkelijkheid is zo’n “takje met blaadjes” één samengesteld blad.

Palmen worden al duizenden jaren gekweekt en de familie bestaat al vele miljoenen jaren.

Herkenbaarheid

De zaagpalm is een kruipende struik die doorgaans 60-90 cm hoog wordt. In sommige gevallen heeft hij echter stengels die tot ca. 3 en in uitzonderlijke gevallen ruim 7 meter hoog worden.

De bladeren hebben een variabele kleur. Ze kunnen blauwgroen, groen of grijs/zilverkleurig zijn. De bladeren hebben de vorm van waaiers en bestaan uit ca. 20 segmenten. Deze waaiers worden 40-80 cm breed.

Bloei vindt plaats tussen april en juli. De bloemen zijn roomwit en worden bestoven door bijen. Na bevruchting van de bloemen komen de eivormige vruchten. In eerste instantie zijn deze geel of groen, maar na verloop van tijd (ze rijpen in september en oktober) worden ze uiteindelijk zwart.

Zaagpalm verspreid zich zowel via zaad als ondergrondse/bovengrondse uitlopers. Het is een meerjarige struik die meer dan 500 jaar oud kan worden.

Voorkomen

Zaagpalm komt van oorsprong uit het zuidoosten van de Verenigde Staten. Hij groeit in Nederland niet in het wild. Daar zal ook niet gauw verandering in komen, want hij is slecht bestand tegen vorst.

Zaagpalm heeft enige hoeveelheid licht nodig en groeit daarom niet in volle schaduw. Hij kan wel groeien in de halfschaduw en in volle zon. De plant heeft een voorkeur voor een goed doorlatende grond (bijvoorbeeld zand), maar kan ook op leem of zandgrond groeien. Hij kan tegen zout en de grond mag drassig zijn. Als aan alle wensen van de zaagpalm voldaan wordt, kan hij grote kolonies vormen.

Bijzonderheden

Zaagpalm is resistent tegen droogte en vuur. Nadat bladeren verbrand zijn, komen er een week later nieuwe bladeren voor in de plaats.

Aangezien de plant kan woekeren en hij graag een zonnige plek heeft, werd en wordt de plant door boeren geregeld als een pest gezien die maar moeilijk beheersbaar is. Tegenwoordig geniet zaagpalm echter ook positieve aandacht. De plant wordt namelijk ook gebruikt voor gezondheidsdoeleinden (bij de oorspronkelijke bewoners was hij al langer daarvoor in gebruik, in westerse samenlevingen kwam dat pas later).