Zwarte komijn – Nigella sativa

Ranonkelfamilie

Zwarte komijn is een plant uit de ranonkelfamilie, in Nederland bekend van onder andere de boterbloemsoorten (Ranunculus) en de bosrank (Clematis vitalba), die ook vaak als gecultiveerde klimplant in tuinen wordt geplaatst. Daarnaast genieten ook de bosanemoon (Anemone nemorosa) en de dotterbloem (Caltha palustris) uit deze familie enige bekendheid.

De ranonkelfamilie is in Nederland een vrij grote familie die hier in enkele tientallen soorten is onderverdeeld. De familie kenmerkt zich door een grote verscheidenheid aan eigenschappen, waardoor het bij veel planten vrij lastig wordt om met grote zekerheid te kunnen zeggen of een plant tot deze familie behoort. De bloemen zijn symmetrisch, maar verschillen sterk in vorm en kleur.

Herkenbaarheid

Zwarte komijn is een klein plantje. Hij wordt zo’n halve meter hoog en de breedte is grofweg de helft van de hoogte. Deze plant vormt geen boven- of ondergrondse uitlopers. Hij heeft een penwortel.

De bladeren van de plant splitsen zich enkele malen en hebben een heel open structuur. Omdat de deelblaadjes heel smal zijn, lijken het net naalden.

De bloeiperiode vindt plaats in de zomer, rond juli. Zwarte komijn heeft dan blauwig witte of blauwe bloemen. Nadat bijen de plant hebben bestoven ontstaan de zaden. De zaden zijn zwart, vandaar ook de naam van deze plant. De zaden rijpen in september.

Zwarte komijn is tweeslachtig. Dat wil zeggen dat de plant zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen heeft. Hij wordt bestoven door bijen.

Voorkomen

Deze plant is eenjarig; nadat de zaden zich verspreid hebben sterft de plant af. Hij heeft een voorkeur voor een goed doorlatende grondsoort ((vrij) droge grond), maar of dat zand, leem of kleigrond is maakt niet zoveel uit. Zoals vaak het geval is bij pioniers (een van de eerste planten die zich ergens kunnen vestigen) is deze plant niet bestand tegen schaduw.

Vorst levert geen probleem op voor zwarte komijn.

In het wild komt deze plant in Nederland (praktisch) niet voor.

Bijzonderheden

Zoals gezegd kennen we zwarte komijn van de keuken. Maar je hebt ook de komijn die verwerkt wordt in komijnekaas. Dat is een andere plant. Die komijn komt van een plant met de Nederlandse naam komijn en de Latijnse naam cuminum cyminum. Komijn is een plant uit de schermbloemenfamilie. Zwarte komijn is dus geen familie van komijn.

In de tuin

je kunt Nigella sativa (zwarte komijn) zeker zaaien in Nederland. Het is een eenjarige plant die goed gedijt in een gematigd klimaat, mits ze op een zonnige plek staat. De plant wordt ongeveer 30-60 cm hoog en produceert naast bloemen ook de bekende zwarte zaadjes die dus als specerij gebruikt worden. Nigella sativa en nigella damascena lijken erg op elkaar, maar de damascena variant is veel bonter qua kleuren, dan de nigella sativa bloem. Deze is meestal wittig met een groene gloed. De damascena variant is minder gebruikt voor consumptie en minder bekend. Deze variant wordt vooral geteeld omdat ze zo mooi zijn. Het zijn eenjarige planten.

In de keuken

Zwarte komijn wordt veel gebruikt in de keuken. Het zijn hele aromatische zaadjes die je in veel gerechten kan toepassen bijvoorbeeld in een curry of over een salade. Je kan ze roosteren en dan smaken ze nog lekkerder.

Gezondheidseigenschappen zwarte komijnzaad

Zwarte komijn (Nigella sativa), ook bekend als zwartzaad of black seed, staat bekend om zijn krachtige ontstekingsremmende, antioxiderende en immuunversterkende eigenschappen. De olie wordt vaak gebruikt als een natuurlijk middel voor de ondersteuning van de luchtwegen, huidaandoeningen en het reguleren van de bloedsuikerspiegel. De belangrijkste actieve stof is thymoquinon.

Belangrijkste Gezondheidsvoordelen

• Ontstekingsremmend en Immuunondersteunend: Zwarte komijn werkt sterk ontstekingsremmend en kan helpen bij aandoeningen zoals artritis en het versterken van het immuunsysteem.
• Verbetering van de Luchtwegen: Het wordt traditioneel gebruikt om symptomen van astma, bronchitis en allergieën (hooikoorts) te verminderen, mede door de luchtwegverwijdende werking.
• Huid- en haarverzorging: Vanwege de antimicrobiële en ontstekingsremmende werking kan het helpen bij acne, eczeem, psoriasis en het hydrateren van de hoofdhuid.
• Bloedsuiker- en cholesterolregulatie: Studies suggereren dat het kan helpen bij het verlagen van de bloedsuikerspiegel en het verbeteren van het cholesterolgehalte (LDL verlagen).
• Spijsvertering: Het kan helpen bij maag-darmklachten, zoals het verminderen van een opgeblazen gevoel en het verzachten van de maagwand.
• Gewichtsbeheersing: Het kan werken als een milde eetlustremmer en helpen bij het verminderen van de BMI. 

Waarschuwingen

Raadpleeg altijd een deskundige voor gebruik van kruiden zeker in geval van zwangerschap, borstvoeding, medicatiegebruik of ziekte.